HKS Kaydı Nasıl Yapılır? Üretici ve Tüccar İçin Adım Adım Hal Kayıt Sistemi

Satış ve Ticaret Yayın: 7 dk okuma
Toptancı halinde plastik kasalarda sebze ve meyve, arkada kamyonete yükleme
Kısa cevap

HKS kaydı nasıl yapılır sorusunun yanıtı, faaliyet yerinize göre değişir: hal içinde çalışanlar hale, hal dışında çalışanlar Ticaret il müdürlüğüne başvurur. Kayıt tamamlanmadan bildirim yapılamaz; bildirimin ardından sistem künye oluşturur.

HKS kaydı nasıl yapılır sorusu, hale ürün sevk edecek veya üreticiden ürün alacak işletmeler için işlemin ilk adımıdır. Hal Kayıt Sistemi, ticarete konu mallara ilişkin bilgilerin izlenmesi, meslek mensuplarının kayıt altına alınması ve haller arasında ortak bilgi paylaşımı için kurulan merkezi elektronik sistemdir. Kayıt gerekip gerekmediği, yaptığınız faaliyete, ürünün nasıl temin edildiğine ve sevk amacına göre değerlendirilir.

Bu yazı kayıt adımlarına odaklanır. Halin alım satım sürecindeki yerini ayrıca halin genel işleyişi rehberinde inceleyebilirsiniz. Toptan ürün hareketinde doğru sıfatla kaydolmak, bildirim ve künye işlemlerinin aynı kayıt üzerinden yürütülmesini sağlar.

HKS nedir ve kimler kaydolmak zorunda

HKS, Bakanlık bünyesinde elektronik ortamda kurulan merkezi hal kayıt sistemidir. Yönetmelikte bildirime tabi miktar veya üzerindeki sebze ve meyvenin alımını, satımını ya da devrini yapan gerçek ve tüzel kişiler bildirimci olarak tanımlanır. Bildirimcilerin sisteme kaydolması gerekir. Sisteme kaydolmayan kişi veya işletme bildirimde bulunamaz.

Sanayici, ihraç etmek üzere mal alan ihracatçı, ithalatçı, üretici örgütü, komisyoncu ve tüccar bu kapsamda sayılır. Üreticiden temin ettiği malı tüketiciye satan market, manav, pazarcı ve diğer perakendeciler de bildirimcidir. Üreticiden aldığı malı yalnız kendi tüketiminde kullanan lokanta, otel, yemekhane, hastane ve yurt gibi kuruluşlar da kapsam içindedir. Sertifikalı organik ürünler ile iyi tarım uygulamaları kapsamında sertifikalı ürünlerin işlemlerinde de bildirim düzeni dikkate alınır.

Birden fazla sıfatla faaliyet gösteriyorsanız, her sıfat sistemde ayrı işlenir. Örneğin aynı işletme farklı nitelikte faaliyet yürütüyorsa, kaydın bunu doğru göstermesi gerekir. Malın depolandığı, işlendiği veya sevk edildiği depo, şube, tesis ve dağıtım merkezleri de sisteme kaydedilir. Bu nedenle başvurudan önce faaliyet noktalarınızı ve sıfatlarınızı netleştirmeniz işinizi kolaylaştırır.

SıfatKayıt nerede yapılır
Toptancı halinde faaliyet gösteren komisyoncu, tüccar ve halde işyeri bulunan üreticiFaaliyet gösterdiği toptancı hali
Hal dışında faaliyet gösteren sanayici, ihracatçı, ithalatçı, komisyoncu, tüccar, market, manav, pazarcı ve diğer perakendecilerKayıtlı olduğu ticaret sicil müdürlüğü veya esnaf sicil müdürlüğünün bulunduğu yerdeki Ticaret il müdürlüğü
Üretici örgütüKuruluş merkezinin bulunduğu yerdeki Ticaret il müdürlüğü
Üreticiden aldığı malı yalnız kendi tüketiminde kullanan lokanta, otel, yemekhane, hastane, yurt; depo, şube, tesis ve dağıtım merkezleri; kendi malını depolama amacıyla sevk eden üreticiKayıtlı olduğu ticaret sicil veya esnaf sicil müdürlüğünün bulunduğu ya da faaliyet gösterdiği yerdeki Ticaret il müdürlüğü

HKS kaydı nasıl yapılır: adım adım

  1. Faaliyet sıfatınızı belirleyin. Üretici, komisyoncu, tüccar, perakendeci, sanayici, ihracatçı veya ithalatçı olmanız başvuru yolunu belirler. Birden fazla sıfat varsa her birinin ayrıca işlenmesi gerektiğini baştan bildirin.
  2. Faaliyet yerinizi ayırın. Toptancı halinde faaliyet gösterenlerin kaydını toptancı hali yapar. Hal dışında faaliyet gösterenler ise kayıtlı oldukları ticaret sicil müdürlüğü veya esnaf sicil müdürlüğünün bulunduğu yerdeki Ticaret il müdürlüğüne başvurur.
  3. Depo ve benzeri noktaları bildirin. Malın depolandığı, işlendiği ya da sevk edildiği depo, şube, tesis ve dağıtım merkezi kayıt kapsamındadır. Başvuruda bu noktaların atlanmaması, sonraki bildirimlerde kayıtla işlem arasındaki uyumu korur.
  4. Belge listesini başvuru öncesi doğrulayın. Kayıtta Yönetmeliğin ek listesindeki bilgi ve belgeler istenir. Kayıttan önce bulunduğunuz yerin Ticaret il müdürlüğünden veya halden belge listesini teyit edin; belge listesini faaliyet sıfatınıza göre hazırlayın.
  5. Sistem erişimini kullanıma açın. HKS'ye hal.gov.tr üzerinden erişilir ve sistem girişi hks.hal.gov.tr adresindendir. Kayıt tamamlandıktan sonra bildirim işlemi için uygun kanalı seçebilirsiniz.

Kayıt başvurusu, ürünün satışı veya sevki sırasında yapılacak bildirimin yerine geçmez. Kayıt, bildirimci olmanın temelidir; bildirim ise belirli mal hareketi için sisteme yapılan beyandır. Toptan işlem planlayanlar, toptan sebze meyve alım satım ilanlarını değerlendirirken bu iki işlemi ayrı takip etmelidir.

Üretici HKS kaydı: hangi durumda gerekir

Üreticinin her satışında aynı kayıt yükümlülüğü doğmaz. Üreticilerin ürettikleri malları perakende olarak doğrudan tüketiciye satması durumunda bildirim yapılmaz. Bu durumda künye bulundurma zorunluluğu da uygulanmaz.

Bununla birlikte kendi ürettiği, henüz satılmamış malı depolama amacıyla sevk eden üretici ile toptancı halinde işyeri bulunan üretici sisteme kaydolur. Bildirim miktarının altındaki malı sevk eden üreticiler için bu kayıt hükmü uygulanmaz. Üreticiden fatura veya müstahsil makbuzu ile mal satın alanların işlemleri ise Kanunun 4. maddesinde bildirime tabi mallar arasında yer alır.

ÇKS ile HKS aynı sistem değildir. ÇKS, tarım müdürlüğünün çiftçi kaydıdır; HKS ise ticaret kaydıdır. Ürün hareketinizin bildirim kapsamını netleştirmek için satış biçiminizi, depolama sevkinizi ve hal içindeki faaliyet durumunuzu birlikte değerlendirin.

Kayıttan sonra: bildirim nasıl yapılır

Bildirim, bildirime tabi miktar veya üzerindeki mal üretildiği yerden sevk edilmeden önce bildirimcinin sisteme yaptığı beyandır. Sınai üretimde kullanılmak üzere alınan, ihraç edilmek üzere alınan, ithal edilen, üretici örgütlerince hal dışında satılan ve sertifikalı ürünler gibi Kanunun 4. maddesinde sayılan mallar için bildirim düzeni uygulanır. Satılmamış malın depolarda muhafaza edilmek üzere gönderilmesinde de üretildiği yerdeki hale bildirim yapılır.

Bildirim için üç yol vardır: toptancı haline doğrudan başvuru, sistemin internet sayfasından çevrimiçi işlem ve çağrı merkezi üzerinden telefonla işlem. Doğrudan başvuruda hal personeli, çevrimiçi işlemde bildirimci, telefonla işlemde çağrı merkezi personeli bilgileri sisteme girer. Çevrimiçi ve telefonla yapılan bildirim, malın üretildiği yerdeki hale yapılmış sayılır.

Üretim yerinde toptancı hali bulunmuyorsa, bildirim karayolu mesafesine göre en yakın belediye toptancı haline yapılır. İthal mallarda ise gümrük kapısının bulunduğu yerdeki hale beyan esastır. Bildirim işlemleri, bilgi alma, teknik destek ve şikayet için Hal Kayıt Sistemi Çağrı Merkezi 444 0 425 (444 0 HAL) numarasından hizmet verir.

Künye: bildirimden sonra ne olur

Bildirimden sonra sistem bir künye oluşturur ve her künyeye özgün bir künye numarası verir. Künye, malın üretim yerini, cinsini, miktarını, hangi üretici ve işletmeye ait olduğunu, varsa sertifika bilgilerini içeren barkodlu etiket veya bu bilgileri içeren belgedir. Böylece ürünün ticari hareketiyle ilgili temel bilgiler aynı kayıt düzeninde görünür.

Künye belge olarak veya barkodlu etiket biçiminde basılabilir. Toptan ya da perakende satışta künye, malın üzerinde veya kap ya da ambalajın üzerinde herkesin kolayca görebileceği yerde bulunmalıdır. Üretim yerinden satış yerine yapılan sevk aşamasında görünürlük şartı aranmaz.

Bildirim miktarının altındaki satışlarda ve üreticinin tüketiciye doğrudan perakende satışında künye zorunluluğu yoktur. Bir künyenin veya bildirimcinin kaydını kontrol etmek isteyen alıcı, hal.gov.tr üzerindeki Künye Sorgulama ve Bildirimci Sorgulama ekranlarını kullanabilir. Ürünün halde hangi fiyat bandında işlem gördüğünü ise güncel hal fiyatları sayfasından izleyebilirsiniz.

Üreticiden doğrudan alan manav, market ve restoranlar

Hal dışından, doğrudan üreticiden mal alan alıcılar HKS'yi çoğu zaman yalnız tüccarı ilgilendiren bir kayıt sanır. Yönetmelik bu konuda açıktır: üreticiden temin ettiği malı tüketiciye satan market, manav, pazarcı ve diğer perakendeciler ile üreticiden aldığı malı yalnız kendi tüketiminde kullanan lokanta, otel, yemekhane, hastane ve yurt gibi kuruluşlar, bildirim miktarı veya üzerinde alım yaptıklarında bildirimci sayılır.

Kanunun 4. maddesi de fatura veya müstahsil makbuzu ile üreticiden satın alınan malları bildirime tabi mallar arasında sayar. Bu nedenle bahçeden veya tarladan düzenli toptan alım yapan bir işletme, ilk alımdan önce kayıt durumunu netleştirmelidir. Üreticiyle anlaşırken malın hangi bildirimle ve hangi künyeyle geleceğini konuşmak, teslimatta belge eksikliğinden doğan gecikmeleri önler.

Sık yapılan hatalar

  • Kaydı bildirim sanmak: Sisteme kaydolmak, her mal hareketi için yapılması gereken beyanın yerine geçmez.
  • Yanlış sıfatla başvurmak: Birden fazla sıfatı olan işletmelerin her sıfatı ayrı işlenmelidir.
  • Depo veya şubeyi kayda eklememek: Depolama, işleme ve sevk için kullanılan noktalar da kayıt kapsamındadır.
  • Sevkten sonra bildirim planlamak: Bildirim, mal üretildiği yerden sevk edilmeden önce yapılır.
  • Künyeyi satış yerinde görünür bulundurmamak: Zorunluluk kapsamındaki toptan ve perakende satışlarda künye malın veya kap ya da ambalajın üzerinde görünür olmalıdır.

Ürününüze alıcı bulmak için ürün ilanı verme sayfasını kullanırken, ilan süreci ile HKS kaydı ve bildirim yükümlülüğünü ayrı süreçler olarak yönetin. İlan vermek, sistem kaydı veya bildirim yerine geçmez.

Kayıt için kime başvurulur

Başvuru mercii faaliyet yerinize bağlıdır. Toptancı halinde çalışan komisyoncu ve tüccar gibi işletmeler kayıt için toptancı haline başvurur. Hal dışında çalışan bildirimciler, kayıtlı oldukları ticaret sicil müdürlüğü veya esnaf sicil müdürlüğünün bulunduğu yerdeki Ticaret il müdürlüğüne gider. Üretici örgütleri ise kuruluş merkezinin bulunduğu yerdeki Ticaret il müdürlüğüne başvurur.

Başvuruya gitmeden önce faaliyetinizi, kayıtlı olduğunuz sicil yerini, varsa depo ve şubelerinizi netleştirin. Belge listesi için ilgili hal veya Ticaret il müdürlüğünden teyit almak, başvurunun doğru sıfat ve doğru faaliyet noktalarıyla ilerlemesine yardımcı olur.

Paylaş: WhatsApp

Üreticiden ve tüccardan toptan sebze meyve ilanlarını il il incele, satıcıyla doğrudan görüş.

Toptan alım ve satış ilanlarına bak

Sık sorulan sorular

HKS'ye kayıt olmadan bildirim yapılabilir mi?

Hayır. Yönetmeliğe göre sisteme kaydolmayan bildirimci, HKS üzerinden bildirimde bulunamaz.

Üreticinin doğrudan tüketiciye satışında HKS bildirimi gerekir mi?

Üreticinin kendi ürettiği malı perakende olarak doğrudan tüketiciye satmasında bildirim yapılmaz. Bu satış biçiminde künye bulundurma zorunluluğu da yoktur.

Hal dışında faaliyet gösteren işletme nereye kayıt başvurusu yapar?

Kayıtlı olduğu ticaret sicil müdürlüğü veya esnaf sicil müdürlüğünün bulunduğu yerdeki Ticaret il müdürlüğüne başvurur. Üretici örgütleri için kuruluş merkezinin bulunduğu yer esas alınır.

Künye ne zaman oluşur?

Sisteme yapılan bildirimin ardından künye oluşur ve özgün bir numara alır. Belge olarak ya da barkodlu etiket biçiminde basılabilir.

Kaynaklar

  1. 5957 sayılı Sebze ve Meyve ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun (mevzuat.gov.tr) (erişim: 21.11.2026)
  2. Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete 7 Temmuz 2012 (erişim: 21.11.2026)
  3. Yönetmelik değişikliği, Resmî Gazete 1 Temmuz 2013 (madde 41/19) (erişim: 21.11.2026)
  4. Ticaret Bakanlığı, Hal Kayıt Sistemi (HKS) (erişim: 21.11.2026)
  5. Hal Kayıt Sistemi, hal.gov.tr (erişim: 21.11.2026)

Bunları da okuyun

İlgili sayfalar

Tarım Rehberleri ve Araçları Tüm rehberleri gör