Bitki hastalıkları ve zararlıları

Pas Hastalığı: Belirtileri ve Mücadelesi

Hastalık · Mantari Hastalık

Pas Hastalığı nedir?

Pas hastalığı, Puccinia ve Uromyces gibi cinslerdeki pas fungusları tarafından oluşturulan, yaprak ve gövdede pas rengi püstüller (kabarcıklar) ile karakterize mantarı bir hastalıktır. Buğdayda sarı pas (Puccinia striiformis), kahverengi/yaprak pası (Puccinia recondita) ve kara/gövde pası (Puccinia graminis) olmak üzere üç ana tür bulunur. Erken çıkması nedeniyle sarı pas ülkemizde en önemli tür olarak öne çıkar.

Etkilediği ürünler

Buğday arpa çavdar yulaf

fasulye

mısır

ayçiçeği kahve bazı süs bitkileri

Belirtiler

Yapraklarda ve gövdede pas renginde (sarı, turuncu, kahverengi veya siyah) toz görünümlü püstüller oluşur; bunlara dokunulduğunda ele pas rengi spor bulaşır.
Sarı pasta püstüller yaprak damarları boyunca sıralar halinde dizilir.
Kahverengi pasta dağınık, kara pasta ise gövde ve yaprak kınında koyu, yırtık görünümlü püstüller görülür.
İleri dönemde yapraklar sararıp kurur, tane doldurma azalır.
Şiddetli bulaşmada bitkilerin genel gelişimi ve verimi düşer.

Neden olur?

Nemli, çiyli ve ılıman geçen ilkbaharlar pas hastalıkları için uygundur. Sarı pas görece serin koşullarda erken dönemde, kahverengi ve kara pas ise daha ılık dönemlerde etkilidir. Yaprak yüzeyinde uzun süre kalan ıslaklık spor çimlenmesini artırır. Sık ekim, aşırı azotlu gübreleme, dayanıksız çeşit kullanımı ve uygun iklimin bir araya gelmesi zaman zaman epidemilere yol açabilir.

Entegre mücadele

Pas mücadelesinde en önemli husus kültürel önlemlerdir: paslara karşı dayanıklı ve sertifikalı çeşitlerin kullanılması, sık ekimden kaçınılması, yabancı ot mücadelesinin zamanında yapılması ve toprak analizine göre dengeli gübreleme. Hastalık baskısı ve iklim koşulları izlenerek erken tespit yapılmalıdır. Kimyasal mücadelede farklı etki mekanizmasına sahip ruhsatlı fungisit grupları, hastalığın ilerlemesini durdurmak için uygun dönemde kullanılır ve direnç yönetimi için gruplar dönüşümlü uygulanır. Ürüne uygun ruhsatlı preparatlar ve uygulama zamanı için il/ilçe tarım müdürlüğüne veya reçete için ziraat mühendisine danışılmalıdır.

Sıkça sorulan sorular

Buğdayda kaç çeşit pas hastalığı vardır?

Üç ana tür vardır: sarı pas, kahverengi (yaprak) pası ve kara (gövde) pası. Ülkemizde erken çıkması nedeniyle sarı pas en önemli tür kabul edilir.

Pas hastalığı nasıl anlaşılır?

Yaprak ve gövdede pas renginde toz görünümlü kabarcıklar oluşur ve bunlara dokunulduğunda ele pas rengi spor bulaşır. Sarı pasta püstüller damar boyunca sıralanır.

Pas hastalığında en etkili önlem nedir?

Dayanıklı ve sertifikalı çeşit kullanımı ile sık ekimden kaçınmak gibi kültürel önlemler en etkili yaklaşımdır. Bunlar kimyasal ihtiyacı da azaltır.

Pas hastalığı verimi ne kadar etkiler?

Zarar iklim koşullarına göre değişir; uygun koşullarda epidemi yaparak tane doldurmayı düşürür ve ciddi verim kayıplarına neden olabilir. Kesin oran koşullara bağlıdır.

Korunma

Bölgeye uygun, pasa dayanıklı ve sertifikalı çeşitlerin seçilmesi ilk ve en etkili önlemdir.
Uygun ekim sıklığı ve zamanı, dengeli azot gübrelemesi, hastalık taşıyabilecek yabancı otların ve gönüllü bitkilerin (kendi kendine çıkan buğday) temizlenmesi önemlidir.
Tarlalar özellikle sapa kalkma ve başaklanma dönemlerinde düzenli kontrol edilmeli, ilk belirtiler için erken uyarı sağlanmalıdır.

Mücadele için ilçe tarım müdürlüğüne ya da ziraat mühendisine danış. Bu içerik doz ve reçete bilgisi içermez.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Zirai Mücadele Merkez Araştırma Enstitüsü.

Diğer hastalık ve zararlılar

Fusarium Solgunluğu Monilya (Mumya Hastalığı) Külleme Antraknoz Septoria Yaprak Lekesi Mildiyö

Bitki koruma ürünü ya da tarım girdisi mi arıyorsunuz?

Harman üzerinde tarım girdisi ilanlarını inceleyebilir ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilana çıkarabilirsiniz.

Girdi İlanları Ücretsiz İlan Ver