Menü
Oğul verme, güçlü bir arı kolonisinin çoğalarak bir grup işçi arı ve ana arı ile kovanı terk edip yeni bir yuva kurmasıdır. Bal arısının doğal çoğalma ve türünü sürdürme yöntemidir ve çoğunlukla ilkbahar ile yaz başında görülür. Oğul kontrolü ise, arıcının bu doğal eğilimi izleyip yöneterek koloninin plansız şekilde bölünmesini önlemesi veya oğulu istediği zamanda ve biçimde gerçekleştirmesidir. Modern arıcılıkta doğal oğul kontrol altında tutulur, gerektiğinde ise yapay oğul (bölme) uygulanır.
Oğul eğiliminin en belirgin işareti, çerçevelerin alt ve kenar kısımlarında ana arı yüksüklerinin (oğul gözlerinin) yapılmasıdır. Bunun yanında kovan önünde ve uçuş tahtası altında arıların salkım halinde kümelenmesi, kuluçkalıkta yoğun sıkışıklık, petek gözlerinin nektarla aşırı dolması ve havalandırma davranışının artması eğilimi haber verir. Doğal oğul genellikle eski ana arı ile çıkar; ilk oğula öncü ya da birinci oğul denir, ardından genç ana arılarla ikincil oğullar gelebilir. Oğul eğilimini artıran temel etmenler aşırı nüfus artışı, genç işçi arı fazlalığı, yetersiz petek alanı, kötü havalandırma, kızgın güneş altında bunalma, yaşlı ana arı ve ırkın kalıtsal oğulcul yapısıdır. Ayırt edici nokta, yüksüklerin gerçek oğul hazırlığı mı yoksa ana arı yenileme amaçlı mı olduğunun konum ve zamanlamaya bakılarak değerlendirilmesidir.
Oğul yönetimi, koloni sayısını arıcının kontrolünde çoğaltmanın ve mevcut kovanların üretim gücünü korumanın temel aracıdır. Plansız oğul veren bir koloni işçi arı mevcudunun önemli bölümünü kaybettiği için o sezon bal hasadı ciddi biçimde geriler; bu nedenle oğul kontrolü hem koloni gücünü hem de bal verimini korur. Yakalanan doğal oğullar boş kovanlara alınarak yeni koloni kazanılır; böylece arıcı hem işletmesini büyütür hem de zayıf kolonileri güçlü kolonilerden alınan kapalı yavrulu çerçevelerle destekler. Yapay bölme yöntemiyle güçlü kolonilerden birkaç arılı ve yavrulu çerçeve ayrılarak yeni koloniler oluşturulur, bu da hem çoğaltma sağlar hem doğal oğulu önler. Doğru zamanlı oğul yönetimi, gezginci ve sabit arıcılıkta üretim planlamasının önemli bir parçasıdır.
Oğul mevsiminde koloniler haftalık düzenli aralıklarla kontrol edilmeli, çerçeve altları ve kenarları ana arı yüksükleri için incelenmelidir. Eğilim başladığında ilk yapılacak iş kovan iç hacmini genişletmek, kuluçkalığa boş veya temel petekli çerçeve eklemek ve gerektiğinde ballık takmaktır. Kovanların iyi havalandırılması ve gölgelenmesi ısı stresini azaltır. Yaşlı ana arıların genç ana arı ile yenilenmesi oğul eğilimini belirgin şekilde düşürür. Yakalanan oğul, akşam serinliğinde temiz bir kovana alınmalı, birkaç gün gözlenmeli ve gerekiyorsa temel petekle güçlendirilmelidir. Yüksükleri kör bir şekilde bozmak yerine koloninin gerçek durumunu değerlendirmek gerekir, çünkü ana arısız kalmış bir kolonide yüksükleri yok etmek koloniyi tehlikeye atar.
Not: Arı sağlığı ve hastalık durumlarında il/ilçe tarım müdürlüğüne ya da veteriner hekime başvurun; bu içerik tıbbi tavsiye değildir.
Oğul verme, doğal ve ücretsiz koloni çoğaltma imkanı sunması, güçlü genetik hattı yayması ve arıcının işletmesini genişletebilmesi yönüyle avantajlıdır; kontrollü yakalanan oğullar yeni ve üretken koloniler oluşturur. Öte yandan plansız oğul, kovanın işçi arı mevcudunu ve o sezonki bal verimini belirgin biçimde düşürür, kaçan oğulların izlenmesi zaman ve emek ister, komşu alanlara giden oğullar tamamen kaybedilebilir. Bu nedenle en sağlıklı yaklaşım oğulu tümüyle yasaklamaya çalışmak değil, düzenli kontrol, alan açma, ana arı yenileme ve yapay bölme ile süreci arıcının yönetimine almaktır.
Temel neden koloninin aşırı güçlenip kovan içinde sıkışmasıdır. Genç işçi arı fazlalığı, yetersiz petek ve yumurtlama alanı, kötü havalandırma, kızgın güneş altında bunalma, yaşlı ana arı ve bazı arı ırklarının kalıtsal oğulcul yapısı oğul eğilimini tetikler. Kısacası koloni, hem sıkışıklıktan kurtulmak hem de türünü sürdürmek için doğal olarak bölünme yoluna gider.
En kesin belirti çerçevelerin alt ve kenarlarında ana arı yüksüklerinin (oğul gözlerinin) yapılmasıdır. Bunun yanında kovan önünde ve uçuş tahtası altında arıların salkım halinde kümelenmesi, kuluçkalıkta yoğun sıkışıklık, petek gözlerinin nektarla dolması ve havalandırma çabasının artması oğul hazırlığını haber verir. Bu belirtiler görüldüğünde koloninin düzenli izlenmesi gerekir.
Oğul, bal arısının doğal çoğalma davranışı olduğu için tamamen ortadan kaldırmak mümkün değildir; ancak kontrol altına almak mümkündür. Düzenli kovan kontrolü, iç hacmi genişletmek, boş ve temel petek eklemek, ana arıyı genç bir ana ile yenilemek ve güçlü kolonileri yapay yolla bölmek eğilimi büyük ölçüde azaltır. Amaç oğulu yasaklamak değil, arıcının yönetimine almaktır.
Ağaç dalına ya da bir yüzeye salkım halinde tutunan arıların altına boş bir kovan veya oğul kutusu yaklaştırılıp dal aniden silkelenerek arıların kutuya düşmesi sağlanır. Ana arı kutuya girdiğinde dışarıdaki işçi arılar da feromon kokusunu takip ederek hızla içeri girer. Eski petek kokulu oğul tuzakları da oğulu çekmede yardımcı olur; yakalanan oğul akşam serinliğinde temiz bir kovana alınmalıdır.
Yapay oğul, arıcının güçlü bir koloniden birkaç arılı ve yavrulu çerçeveyi başka bir kovana alarak yeni koloni oluşturmasıdır. Böylece hem koloni sayısı arıcının kontrolünde artar hem de koloninin plansız doğal oğul vermesi önlenir. Bu yöntem üretim planlamasını kolaylaştırır ve doğal oğulda yaşanan işçi arı ve verim kaybını en aza indirir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Samsun İl Müdürlüğü - Arıcılık (Dr. Ali Korkmaz).
Harman üzerinde arıcılık ve hayvancılık ilanlarını inceleyebilir ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verebilirsiniz.
Hayvancılık İlanları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
