Menü
Yem mikseri, büyükbaş ve küçükbaş hayvancılıkta kaba yem ile kesif yemi belirli oranlarda karıştırıp homojen bir toplam karma rasyon (TMR) hazırlayan tarımsal mekanizasyon aracıdır. İçinde dönen bir veya birkaç helezon (auger) bulunur; bu helezonlar silaj, saman, kuru ot, yonca gibi kaba yemleri parçalayıp keser, ardından fabrika yemi, kepek, melas ve mineral katkılarla karıştırır. Modern süt ve besi işletmelerinin vazgeçilmez ekipmanı olan yem mikserleri, sürünün her bireyinin dengeli beslenmesini sağlar. Elde hazırlanan yemde hayvanlar tanecikleri ayıklayabilir; mikser sayesinde rasyon tek tip hale gelir ve seçici yeme engellenir. Traktöre bağlı olarak veya kendi motoruyla çalışır. Özellikle yüksek verimli süt sığırlarında süt verimini stabilize etmek, yem dönüşüm oranını iyileştirmek ve iş gücünü azaltmak için işletme büyüklüğüne uygun kapasitede yem mikseri kullanımı standart bir uygulama haline gelmiştir.
Yem mikserinin temel işlevi, farklı yem bileşenlerini ölçülü şekilde tek bir homojen rasyonda birleştirmektir. Silaj, saman ve kuru ot gibi lifli kaba yemler helezon ve bıçaklar tarafından uygun boyda kesilirken, aynı hazneye eklenen kesif yem, mineral ve katkılar bu kaba yeme eşit dağılır. Böylece hayvan, ağzına aldığı her lokmada aynı besin dengesini alır ve lezzetli parçaları ayıklayıp lifli kısmı bırakma (seçici yeme) davranışı engellenir. Bu da işkembe sağlığını korur, asidoz riskini azaltır ve süt veya et veriminde tutarlılık sağlar. Pratikte yem mikseri; silajın açılıp parçalanması, balya samanın açılması, yemin tartılarak reçeteye göre dozlanması ve karıştırılan yemin yemlik önüne boşaltılması işlemlerini tek makinede toplar. Üzerindeki tartı (kantar) sistemi sayesinde her bileşen kilogram bazında eklenir, bu da rasyon takibini ve maliyet kontrolünü kolaylaştırır. Karışım tamamlanınca yan veya arka boşaltma kapağından yemliğe dağıtılır. Depolama ve taşıma açısından da işlevseldir; hazırlanan yem, mikser hareket ederken ahır koridoru boyunca dökülerek dağıtılabilir. Yükleme bıçaklı (self-loading) modellerde silaj yığınından yem alma işi de makineyle yapılır, ayrı bir yükleyiciye gerek kalmaz.
Yem mikserleri karıştırma düzenine ve tahrik biçimine göre çeşitlenir. Karıştırma sistemine göre en yaygın iki grup yatay ve dikey (vertikal) mikserlerdir. Yatay mikserlerde hazne tabanına paralel dönen bir veya birkaç helezon bulunur; kısa lifli, silaj ağırlıklı rasyonlarda hızlı ve düşük güç tüketimiyle çalışır. Dikey mikserlerde ise konik gövde içinde düşey helezon döner; uzun lifli kuru ot, balya saman ve bütün balyaları daha iyi keser, bu nedenle günümüzde en çok tercih edilen tiptir. Helezon sayısına göre tek, çift ve üç helezonlu dikey modeller vardır; helezon arttıkça hacim ve karışım kalitesi artar. Tahrik biçimine göre çekilir (traktör kuyruk milinden PTO ile çalışan), asılı ve kendi yürür (self-propelled, kendi motorlu) modeller bulunur. Küçük ve orta işletmeler genellikle traktöre bağlı çekilir tip kullanır. Büyük işletmelerde kendi yürür veya yükleme bıçaklı çekilir modeller yaygındır. Kapasite açısından yaklaşık 3-4 metreküpten 30 metreküpün üzerine kadar geniş bir aralık vardır; kapasite hem hazne hacmi hem de sürü büyüklüğüne göre seçilir. Ek donanım olarak bıçaklı yükleyici kol, elektronik tartı ve reçete hafızalı gösterge, mıknatıslı metal tutucu ve saman dağıtma (samanlama) çıkışı gibi seçenekler modele göre farklılık gösterir.
Yem mikseri seçiminde ilk kriter sürü büyüklüğü ve günlük yem ihtiyacıdır. Hazne hacmi, bir öğünde hazırlanacak toplam rasyonu bir seferde alacak şekilde seçilmeli, ancak sürekli tam dolu çalışmayı zorlamamak için bir miktar pay bırakılmalıdır. Genel kural olarak makine, hayvan sayısı ve rasyon yoğunluğuna göre günde kaç parti (batch) hazırlanacağı hesaplanarak boyutlandırılır. İkinci önemli nokta traktör gücü uyumudur. Çekilir dikey mikserler, özellikle çift ve üç helezonlu büyük modeller yüksek kuyruk mili gücü ister; işletmedeki traktörün beygir gücü ve PTO devri makinenin gereksinimini karşılamalıdır, aksi halde helezon zorlanır ve karışım süresi uzar. Kaba yem tipi de belirleyicidir; çok sayıda kuru balya ve uzun lifli ot kullanılıyorsa dikey ve bıçaklı model tercih edilmelidir. Arazi ve ahır koşulları için dingil tipi, tekerlek genişliği ve boşaltma yönü (sağ, sol, ön) ahır koridoruna uygun seçilmelidir. İkinci elde kontrol noktaları: helezon kanatlarındaki aşınma ve bıçak durumu, hazne tabanındaki delinme ve korozyon, tartı sisteminin doğru ölçüm yapması, dişli kutusu ve şanzımanda ses veya yağ kaçağı, boşaltma kapağı ve konveyör bandının çalışması mutlaka test edilmelidir. Kaynak çatlakları, eğilmiş şase ve aşırı paslanmış gövde uzun vadeli sorun işaretidir.
Verimli kullanımın temeli doğru yükleme sırası ve karıştırma süresidir. Genel uygulamada önce uzun lifli ve zor parçalanan bileşenler (kuru ot, saman, balya) yüklenir ve bir süre kesilmesi beklenir, ardından silaj, sonra kesif yem, mineral ve en son sıvı katkılar (melas, su) eklenir. Karıştırma, lifin fazla parçalanmasını önlemek için genellikle son bileşen eklendikten sonra sınırlı bir süre (birkaç dakika) sürdürülür; aşırı karıştırma lif yapısını bozar ve işkembe sağlığını olumsuz etkiler. Tartı sistemi her yüklemede sıfırlanarak bileşenler reçeteye göre kilogram bazında eklenmelidir; doğru dozlama rasyon dengesinin anahtarıdır. Makine düz zeminde ve tartının doğru çalışabilmesi için dengeli konumda doldurulmalıdır. Kuyruk mili devri üretici kılavuzunda belirtilen değerde tutulmalı, helezon boşta yol alırken kademeli devreye alınmalıdır. Güvenlik açısından PTO mili koruma kapağı daima takılı olmalı, makine çalışırken hazneye kesinlikle girilmemeli ve elle müdahale edilmemelidir; dönen helezon ve bıçaklar ciddi yaralanma riski taşır. Bakım veya sıkışma giderme öncesi traktör durdurulup PTO ayrılmalı ve kontak kapatılmalıdır. Boşaltma sırasında etrafta kimse bulunmamalı, yükleme bıçaklı modellerde kol hareket alanı boş tutulmalıdır.
Yem mikserinin ömrü büyük ölçüde düzenli temizlik ve yağlamaya bağlıdır. Her kullanım sonrası veya günün sonunda hazne içinde kalan yem artıkları temizlenmelidir; silaj ve melas kalıntısı asidik olduğundan gövdede korozyona ve tabanda delinmeye yol açar. Boşaltma kapağı ve konveyör bandı üzerindeki birikinti de düzenli temizlenmelidir. Yağlama noktaları (helezon yatakları, mafsallar, PTO mili gresörlükleri) üretici kılavuzundaki periyotlarda greslenmeli, dişli kutusu (redüktör) yağ seviyesi kontrol edilip zamanında değiştirilmelidir. Bıçaklar körelince kesme kalitesi düşer ve güç tüketimi artar; bıçaklar düzenli kontrol edilip bilenmeli veya değiştirilmelidir. Helezon üzerindeki karşı bıçaklar ve aşınma plakaları da izlenmelidir. Sık arıza noktaları; tartı sensörlerinin (load cell) kablo ve bağlantı sorunları nedeniyle yanlış ölçüm vermesi, boşaltma kapağı hidroliğinde kaçak, PTO çapraz mafsalının aşınması ve helezon yatak rulmanlarının yem tozu nedeniyle bozulmasıdır. Tartı göstergesi ve kabloları neme karşı korunmalıdır. Kışın uzun süre kullanılmayacaksa makine temizlenip kuru bir yerde, tartı ünitesi korunarak saklanmalı, açık bırakılacaksa gövde paslanmaya karşı gözden geçirilmelidir. Zamanında yapılan yatak ve bıçak bakımı hem karışım kalitesini korur hem de makinenin ömrünü belirgin biçimde uzatır.
Yem mikseri, silaj, saman, kuru ot gibi kaba yemlerle kesif yem, mineral ve katkıları belirli oranlarda karıştırarak homojen bir toplam karma rasyon (TMR) hazırlar. Böylece sürüdeki her hayvan dengeli beslenir, seçici yeme engellenir ve süt veya et veriminde tutarlılık sağlanır.
Seçimde sürü büyüklüğü ve günlük yem ihtiyacına göre hazne kapasitesi, kaba yem tipine göre yatay veya dikey model, işletmedeki traktör gücüyle uyum ve ahır koridoruna uygun boşaltma yönü dikkate alınır. Çok balya ve uzun lifli ot kullanan işletmeler için bıçaklı dikey model daha uygundur.
İkisi de farklı ihtiyaca yöneliktir. Yatay mikser silaj ağırlıklı, kısa lifli rasyonlarda hızlı ve düşük güçle çalışır. Dikey mikser uzun lifli kuru ot ve bütün balyaları daha iyi keser, bu yüzden çeşitli kaba yem kullanan işletmelerde ve genelde günümüzde daha çok tercih edilir.
Gerekli güç makinenin kapasitesine ve helezon sayısına göre değişir. Küçük tek helezonlu çekilir modeller orta güçlü traktörle çalışırken, çift veya üç helezonlu büyük dikey mikserler daha yüksek kuyruk mili gücü ister. Doğru değer için üreticinin teknik kılavuzundaki güç gereksinimi esas alınmalıdır.
Karıştırma süresi bileşen tipine göre değişir; genellikle son bileşen eklendikten sonra birkaç dakika yeterlidir. Aşırı karıştırma lif yapısını bozarak işkembe sağlığını olumsuz etkiler, bu yüzden homojen karışım sağlanır sağlanmaz işlem sonlandırılmalı ve tartı ile doğru dozlama yapılmalıdır.
Kaynak: Tarımsal mekanizasyon ve hayvan besleme (TMR) genel teknik kaynakları.
Harman üzerinde güncel yem mikseri ilanlarını inceleyin ya da kendi ekipmanınızı ücretsiz ilan verin.
Satılık Yem Mikseri Yem Mikseri Fiyatları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
