Menü
Toprak frezesi (rotovatör), traktörün kuyruk milinden (PTO) aldığı hareketle döner bir rotor üzerindeki bıçakları çalıştıran, toprağı tek geçişte parçalayıp ufalayan ve inceleyen aktif bir toprak işleme makinesidir. Pulluk veya kültivatörün aksine toprağı kesip devirmek yerine, yatay eksende dönen L, C veya kaşık tipi bıçaklarla üst katmanı doğrayarak ince, havalanmış bir tohum yatağı hazırlar. Sebze bahçelerinde, bağ ve bahçe ara işlemelerinde, seralarda, çeltik tavalarında ve anız bozmada yaygın kullanılır. Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin, hobi bahçelerinin ve serada çalışan üreticilerin tercihidir. Tek geçişte hem ufalama hem karıştırma yaptığı için zamandan ve yakıttan tasarruf sağlar. Organik gübre, anız ve yeşil gübreyi toprağa karıştırmada da etkilidir. Bahçe ve tarla tarımında toprak hazırlığının belkemiği sayılan ekipmanlardan biridir.
Toprak frezesinin temel işlevi, sert veya kesekli toprağı tek geçişte parçalayıp ekim ve dikime hazır ince bir yapı oluşturmaktır. Döner rotor bıçakları toprağı belirli bir derinlikte (genellikle 8-20 cm) doğrar, ufalar ve havalandırır. Bu sayede pulluk, diskaro ve tırmık gibi birden fazla aletle yapılacak işi tek makineyle bitirir. Sebze yetiştiriciliğinde tohum yatağı hazırlamada, seralarda dar alanların işlenmesinde, bağ ve meyve bahçelerinde sıra aralarının otlanmasını önleyip toprağı kabartmada kullanılır. Anız, sap saman, hayvan gübresi ve yeşil gübre bitkilerini toprağa karıştırarak organik maddenin ayrışmasını hızlandırır. Çeltikte çamurlu tavaların hazırlanmasında, çapa bitkilerinde yabancı ot kontrolünde iş görür. Ayrıca patates, soğan gibi ürünlerde kabarık ve gevşek toprak istendiğinde idealdir. Zamandan, yakıttan ve iş gücünden tasarruf sağlayarak toprak işleme masrafını düşürür.
Toprak frezeleri çalışma genişliği, bıçak tipi ve bağlantı biçimine göre çeşitlenir. Çalışma genişliği bakımından dar (85-120 cm, seralara ve dar sıra aralarına), orta (130-180 cm) ve geniş (200 cm üzeri, açık tarla) modeller vardır; genişlik arttıkça gereken traktör gücü de yükselir. Bıçak tipine göre L (bat) tipi bıçaklar en yaygını olup her toprakta iyi ufalama yapar; C tipi bıçaklar taşlı ve sert topraklara, kaşık (spatula) tipi ise çeltik ve çamurlu koşullara uygundur. Bağlantı biçimine göre üç nokta askı sistemine takılan asılı frezeler traktörle kullanılır; ayrıca kendi motorlu, elle yürütülen çapa makinesi (motorlu freze) tipleri küçük bahçeler ve seralar içindir. Şanzıman aktarımına göre yandan zincirli veya dişli tahrikli olabilir; dişli tahrik daha dayanıklıdır. Sabit ve kaydırmalı (offset) şaseli modeller bulunur; kaydırmalı tip ağaç altı ve sıra kenarı işlemelerde avantaj sağlar. Rotor devri ve bıçak sayısı ufalama inceliğini belirler.
Seçimde ilk kural traktör gücüyle uyumdur. Genel bir yaklaşım olarak her 10 cm çalışma genişliği için yaklaşık 4-6 beygir güç gerekir; 150 cm bir freze çoğu koşulda 50-65 HP traktör ister. Gücü yetersiz traktörle geniş freze çalıştırmak PTO ve şanzımanı zorlar. İşletme büyüklüğünü değerlendirin: küçük sebze bahçesi ve sera için dar veya motorlu freze, açık tarla için geniş model uygundur. Arazi tipi belirleyicidir; taşlı ve sert topraklarda güçlü şase, C tipi bıçak ve emniyet kavraması (kaymalı kavrama) arayın. Şanzımanın dişli tahrikli olması uzun ömür sağlar. İş kapasitesi olarak günde işlenecek dekar miktarını ve derinlik ayarının kolaylığını değerlendirin. İkinci elde rotor milinde eğrilik, bıçak aşınması ve eksik bıçak, yan şanzımanda yağ sızıntısı ve ses, PTO mafsalında boşluk, şase çatlağı ve kaynak izleri, arka kapak ve baskı tırmığının durumu kontrol edilmelidir. Yedek bıçak ve parça bulunabilirliği de önemlidir.
Verimli çalışma için önce üç nokta askı bağlantısını doğru kurun ve makineyi yatay dengeleyin. PTO devrini üreticinin önerdiği değerde (genellikle 540 dev/dak) tutun; devir arttıkça toprak daha ince işlenir ama yakıt ve aşınma artar. Çalışma derinliğini arka baskı tekeri veya kızak ayağıyla ayarlayın, gerekenden derin girmeyin. İlerleme hızını toprağın nemine ve istenen ufalama inceliğine göre seçin; yavaş gidiş daha ince toprak, hızlı gidiş daha iri yapı verir. Toprağı tavında (ne çok ıslak ne çok kuru) işleyin; ıslak toprakta çalışmak topaklanma ve makine üzerinde çamur birikmesine yol açar. Sürekli aynı derinlikte çalışmak taban taşı oluşturabileceğinden derinliği ara sıra değiştirin. Güvenlik açısından PTO mili koruma muhafazası daima takılı olmalı, makine dönerken kimse yakınında bulunmamalıdır. Bıçaklara müdahale, bağlantı ve temizlik işlerini yalnızca motor durmuş ve PTO devre dışıyken yapın. Dönüşlerde ve nakliyede rotoru kaldırıp PTO'yu ayırın.
Her kullanım sonrası rotora ve bıçaklara sarılan bitki artıkları, kök ve çamuru temizleyin; birikinti dengesizlik ve aşırı aşınma yapar. Yan şanzıman ve dişli kutusu yağ seviyesini periyodik kontrol edin, üreticinin belirttiği aralıklarla değiştirin. PTO mafsallarını ve mil rulmanlarını düzenli gresleyin; kuru çalışan mafsal çabuk bozulur. Bıçakları her sezon inceleyin; aşınmış, körelmiş veya kırılmış bıçakları takım halinde değiştirin, tek taraflı değişim dengesizlik yaratır. Bıçak bağlantı cıvatalarının torkunu kontrol edin, gevşek cıvata bıçak kaybına ve şase hasarına yol açar. Zincir tahrikli modellerde zincir gerginliğini ve yağlanmasını izleyin. Sık arıza noktaları rulman yanması, şanzıman yağ sızıntısı, bıçak kopması ve emniyet kavraması aşınmasıdır. Uzun süre kullanılmayacaksa makineyi temizleyip kurutun, metal yüzeyleri paslanmaya karşı yağlayın, bıçakları koruyucu ile kaplayın ve rotoru yere değmeyecek şekilde kuru, üstü kapalı yerde saklayın. Doğru bakım freze ömrünü belirgin şekilde uzatır.
Toprak frezesi, traktörün kuyruk milinden aldığı hareketle döner bıçaklar aracılığıyla toprağı tek geçişte parçalar, ufalar ve havalandırır. Böylece ekim ve dikime hazır ince bir tohum yatağı oluşturur. Ayrıca anız, gübre ve yeşil gübreyi toprağa karıştırır, sıra aralarında yabancı ot kontrolü sağlar. Birden fazla aletle yapılacak işi tek makineyle bitirerek zaman ve yakıt tasarrufu sağlar.
Seçimde en önemli kriter traktör gücüyle uyumdur; her 10 cm çalışma genişliği için yaklaşık 4-6 beygir güç gerekir. İşletme büyüklüğünüze göre genişlik (sera ve bahçe için dar, açık tarla için geniş), arazi yapınıza göre bıçak tipi ve şase dayanıklılığı seçilir. Dişli tahrikli şanzıman ve emniyet kavraması olan modeller daha uzun ömürlüdür. Yedek parça bulunabilirliğini de göz önünde bulundurun.
Gereken güç frezenin çalışma genişliğine bağlıdır. Genel kural olarak her 10 cm genişlik için yaklaşık 4-6 beygir hesaplanır. Örneğin 120 cm bir freze için 40-50 HP, 150 cm için 50-65 HP, 180 cm ve üzeri için 65 HP ve üstü traktör uygundur. Taşlı ve sert topraklarda daha yüksek güç önerilir. Gücü yetersiz traktör PTO ve şanzımanı zorlayarak arızaya yol açar.
Pulluk toprağı keser, devirir ve alt üst ederek derin işleme yapar; freze ise döner bıçaklarla toprağı devirmeden parçalayıp ufalar. Pulluk daha derin çalışır ve anızı gömer, freze ise üst katmanı inceleyerek doğrudan tohum yatağı hazırlar. Freze tek geçişte ufalama ve karıştırma yaptığından iş süresini kısaltır; pulluk ise ilk toprak açma ve derin işlemede tercih edilir. İkisi genellikle birbirini tamamlar.
Çeltik gibi çamurlu koşullar için tasarlanmış kaşık bıçaklı özel modeller dışında, freze ıslak toprakta çalıştırılmamalıdır. Fazla nemli toprak topaklanır, bıçaklara ve rotora yapışarak dengesizlik ve aşırı yüklenme yaratır, ufalama kalitesini düşürür. En verimli sonuç toprak tavındayken, yani ne çok ıslak ne çok kuru durumdayken alınır. Aşırı kuru toprakta ise toz artar ve bıçak aşınması hızlanır.
Kaynak: Tarımsal mekanizasyon ve toprak işleme makineleri teknik literatürü (ziraat mühendisliği kaynakları ve üretici teknik kılavuzları).
Harman üzerinde güncel toprak frezesi ilanlarını inceleyin ya da kendi ekipmanınızı ücretsiz ilan verin.
Satılık Toprak Frezesi Toprak Frezesi Fiyatları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
