Menü
Patates söküm makinesi, toprak altında yetişen patates yumrularını sıra üzerinden kaldırıp topraktan ayıran ve elek sistemiyle temizleyerek tarla yüzeyine ya da bir depoya aktaran hasat makinesidir. Genellikle traktörün üç nokta askı düzenine bağlanır ve hareketini kuyruk milinden (PTO) alır. Elle sökümün çok yoğun işçilik gerektirdiği patates hasadında iş gücünü büyük ölçüde azaltır ve hasat süresini kısaltır. Türkiye tarımında hem küçük hem de geniş işletmeler için yaygın kullanılan bir mekanizasyon aracıdır.
Bu makine, patates yumrularının topraktan zarar görmeden çıkarılması, yumruya karışan toprak, kesek ve bitki artıklarının elenerek ayrılması ve yumruların toplanmaya hazır biçimde sıraya bırakılması işini yapar. Temel amacı, elle yapıldığında çok fazla işçi ve zaman gerektiren söküm işini mekanize ederek birim alandaki hasat maliyetini düşürmek ve iş verimini artırmaktır. Aynı çalışma mantığı bazı modellerde havuç, soğan ve benzeri kök ürünlerin sökümünde de kullanılabilir. Yumruların bütün ve çizilmeden çıkarılması, hem pazar kalitesini hem de depolama ömrünü doğrudan etkilediğinden makinenin ayarı önemlidir.
Patates söküm makineleri temelde çalışma ve ayırma sistemine göre gruplanır. En basit tip, çekilen bir soklu ayak (bıçak) ile yumruları toprakla birlikte kaldırıp yana savuran döner parmaklı ya da savurmalı tiptir; ucuzdur ancak yumruları dağıttığı için toplama işçiliği fazladır. Yaygın kullanılan sarsaklı (elevatörlü) tip ise, bıçağın kaldırdığı toprak ve yumru karışımını demir çubuklu bir elek elevatörüne aktarır; bu elek sarsılarak toprağı altından döker, yumruları arkadan düzgün bir sıra hâlinde tarlaya bırakır. Tek sıralı ve iki sıralı seçenekleri vardır. Daha gelişmiş kombine (kendi yürür ya da çekilir bunkerli) tipler ise söküm, eleme ve toplamayı tek geçişte yaparak yumruları makine üzerindeki depoya ya da yan yürüyen römorka aktarır; bunlar geniş alanlı işletmelerde tercih edilir. Farkları; iş genişliği, işçilik ihtiyacı, temizleme kalitesi ve yatırım maliyetinde ortaya çıkar.
Seçimde ilk ölçüt, işletmenin ekim alanı ve yıllık hasat miktarıdır; küçük parseller için tek sıralı sarsaklı tip yeterliyken, geniş alanlarda iki sıralı ya da bunkerli kombine tipler daha uygundur. Mevcut traktörün beygir gücü ve kuyruk mili özelliği makinenin çekiş ve tahrik ihtiyacını karşılamalıdır; makine kapasitesi traktör gücüyle orantılı seçilmelidir. Toprak yapısı belirleyicidir: taşlı, killi ve nemli topraklarda daha güçlü ve etkin elek sistemi gerekir. Elek çubuklarının aralığı yetiştirilen patatesin yumru iriliğine uygun olmalı, aralık dar yumruların dökülmesini önlemeli ama toprağı iyi elemelidir. Ayrıca gövde ve bıçak malzemesinin sağlamlığı, yedek parça ve servis bulunabilirliği, sıra arası mesafeye uyum ve yumruyu bereleme oranının düşüklüğü değerlendirilmelidir.
Makine traktörün üç nokta askı sistemine bağlanır ve hareketini kuyruk milinden alır. Çalışma sırasında önde bulunan söküm bıçağı (ayak) patates sırasının altına dalarak yumruları çevreleyen toprakla birlikte kaldırır. Kaldırılan toprak ve yumru karışımı, arkadaki demir çubuklu sarsaklı elek elevatörüne aktarılır. Kuyruk milinden hareket alan bu elek titreşerek ve ilerleterek toprağı çubuk aralıklarından aşağı döker, kesek ve bitki artıklarını ayırır; temizlenen yumrular makinenin arkasından düzgün bir şerit hâlinde tarla yüzeyine bırakılır. Verimli bir söküm için doğru ilerleme hızı, uygun çalışma derinliği ve elek titreşim ayarı önemlidir. Çok hızlı gidilirse eleme yetersiz kalır ve toprak temizlenmez; çok derin çalışılırsa güç tüketimi artar ve fazla toprak eleğe gelir. Hasattan önce yumruların olgunlaşması ve kabuğun tutması, sökümde bereyi azaltır.
Her hasat sezonu öncesi ve sonrası makine su ve fırça ile iyice temizlenmeli, yapışan toprak ve bitki artıkları elek çubuklarından ve zincir sisteminden alınmalıdır. Söküm bıçağının keskinliği ve aşınması kontrol edilmeli, körelmiş ya da yıpranmış bıçaklar değiştirilmelidir; kör bıçak hem güç tüketir hem yumruyu keser. Elek elevatörünün zincir, dişli ve rulmanları düzenli yağlanmalı, gevşeyen zincir gerginliği ayarlanmalıdır. Kuyruk mili şaftının (kardan) mafsalları greslenmeli, koruma kapağının sağlam olduğu doğrulanmalıdır. Çalışma sırasında dönen ve sallanan parçalar tehlikeli olduğundan, ayar ve temizlik yapılırken traktör mutlaka durdurulmalı ve kuyruk mili devreden çıkarılmalıdır. Taşlı tarlada bıçağın ve eleğin darbe hasarına karşı sık kontrol edilmesi, sezon sonunda makinenin kuru ve kapalı yerde saklanması ömrünü uzatır.
Kesin bir rakam makinenin tipine, sıra sayısına ve iş genişliğine göre değişir. Tek sıralı sarsaklı tipler görece küçük traktörlerle çalışabilirken, iki sıralı ve bunkerli kombine tipler daha yüksek güç ister. Doğru eşleştirme için makinenin üreticisinin belirttiği güç aralığına ve kendi traktörünüzün kuyruk mili özelliğine bakmanız en sağlıklısıdır.
Yumruların bereyi büyük ölçüde ayar ve hasat zamanıyla ilgilidir. İlerleme hızını çok yükseltmeyin, çalışma derinliğini yumru zarar görmeyecek şekilde ayarlayın ve elek titreşimini toprağı elerken yumruyu hırpalamayacak seviyede tutun. Ayrıca patatesin olgunlaşıp kabuğunu bağlamasını bekleyip toprak aşırı ıslakken sökümden kaçınmak yaralanmayı azaltır.
Çalışır ancak toprak yapısı performansı doğrudan etkiler. Taşlı ve ağır killi topraklarda toprağın elekten ayrılması zorlaşır, bu nedenle daha güçlü ve etkin elek sistemine sahip bir makine gerekir. Bu tür topraklarda ilerleme hızını düşürmek ve elek ayarını dikkatli yapmak temizleme kalitesini artırır; bıçak ve eleğin taş darbelerine karşı sık kontrol edilmesi gerekir.
Bu tercih ekim alanınıza, iş gücü durumunuza ve traktör gücünüze bağlıdır. Küçük ve orta ölçekli parsellerde tek sıralı sarsaklı tip genellikle yeterli ve daha ekonomiktir. Geniş alanda patates yetiştiriyor ve hasadı kısa sürede bitirmek istiyorsanız iki sıralı veya bunkerli kombine tipler iş verimini artırır; ancak daha yüksek yatırım ve güç gerektirir.
Fiyat sabit değildir; makinenin kapasitesine, iş genişliğine ve sıra sayısına, elek ve gövde malzemesinin kalitesine, kombine olup olmamasına ve ek donanımlara göre değişir. Basit savurmalı ya da tek sıralı sarsaklı tipler en uygun seçenekken, eleme ve depolamayı tek geçişte yapan bunkerli kombine tipler en üst maliyet aralığındadır. Karar verirken yalnızca fiyata değil, servis ve yedek parça bulunabilirliğine de bakmak gerekir.
Kaynak: T.C. Millî Eğitim Bakanlığı MEGEP - Tarım Alet ve Makineleri.
Harman üzerinde güncel patates söküm makinesi ilanlarını inceleyin ya da kendi ekipmanınızı ücretsiz ilan verin.
Satılık Patates Söküm Makinesi Patates Söküm Makinesi Fiyatları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
