Menü
Pancar söküm makinesi, olgunlaşan şeker pancarının topraktan çıkarılması, başının kesilmesi ve üzerindeki toprak ile yabancı maddelerden temizlenmesi işlerini yapan bir hasat makinesidir. Elle sökümün ağır ve uzun süren yükünü kısa zamana indirerek işçilik ihtiyacını büyük ölçüde azaltır. Baş kesimi, sökme, temizleme ve toplama işlemlerini tek geçişte ya da ayrı kademelerde yürütebilecek biçimde tasarlanmıştır. Modern örneklerinde ayarlanabilir derinlik ve sıra takip düzenekleri bulunur.
Makinenin temel işlevi, toprak altında gelişen şeker pancarı yumrusunu kırmadan ve zedelemeden söküp yüzeye çıkarmaktır. Bu sırada pancarın yapraklı baş kısmı kesilerek ayrılır, yumru üzerindeki toprak silkelenir ve ürün depoya ya da yan yana bindirme için sıraya alınır. Böylece hem hasat süresi kısalır hem de fire azalır; elle sökümde ortaya çıkan bel ve sırt zorlanması gibi ağır iş yükü ortadan kalkar. Şeker pancarı tarımının yoğun olduğu bölgelerde geniş alanların kısa sürede kaldırılmasını sağlayarak zamanında teslimatı kolaylaştırır. Yaprak kesimi, baş kesimi, sökme, temizleme ve boşaltma işlerini bir arada toplayarak iş gücü ve maliyet tasarrufu sağlar.
Şeker pancarı hasadı genel olarak üç yöntemle yapılır: iki kademeli hasat, üç kademeli hasat ve kombine makinelerle yürütülen tek kademeli hasat. Kademeli yöntemlerde baş kesme, sökme ve toplama işleri ayrı makinelerle ve ayrı geçişlerde yapılırken, kombine makineler bu işlemlerin tümünü tek geçişte tamamlar. Sökücü organ tipine göre de farklılaşırlar: paylı disk tipi sökücüler pancarın iki yanından dönen disklerle yumruyu topraktan kaldırır; çatal ya da kama biçimli sökücüler pancarın altına girerek yukarı iter; silindirik merdaneli tipler dönen merdaneler arasında pancarı kavrayarak çıkarır; kranklı titreşimli çeneye sahip tipler ise ileri geri sarsıntılı hareketle özellikle ağır ve çamurlu topraklarda tıkanmayı azaltır. Çekiş bakımından traktör kuyruk milinden güç alan asılır/çekilir tipler ile kendi yürür (kendinden motorlu) tipler bulunur. Sıra sayısına göre tek sıralı ve çok sıralı modeller vardır; çok sıralı olanlar birim zamanda daha geniş alan kaldırır.
Seçimde öncelikle işletmenin ekim alanı büyüklüğü ve sıra aralığı belirleyicidir; küçük alanlar için tek sıralı traktörle çekilen tipler, geniş alanlar için çok sıralı ya da kendi yürür makineler daha uygundur. Toprak yapısı önemlidir: ağır, taşlı ve çamurlu topraklarda titreşimli veya güçlü sökücü organa sahip tipler daha az fire verir. Traktörle çalışacak modellerde traktörün güç ve kuyruk mili uyumu, ağırlık dengesi ve hidrolik kapasitesi kontrol edilmelidir. Baş kesme düzeneğinin farklı pancar boyutlarına ayarlanabilirliği, sökme derinliği ayarı, temizleme etkinliği ve depolama hacmi diğer ölçütlerdir. Ayrıca yedek parça ve servis erişimi, gövde ile bıçak malzemesinin dayanıklılığı değerlendirilmelidir. Deney raporu ya da resmi test belgesi bulunan makineler tercih edilebilir. Fiyat; kapasiteye, sıra sayısına, iş genişliğine, malzeme kalitesine ve donanım seviyesine göre değişir.
Çalışma prensibi kaba olarak baş kesme, sökme, temizleme ve toplama aşamalarından oluşur. Önce yapraklı baş kısmı, dokunucu merdane ve bıçak düzeneğiyle toprak yüzeyine yakın seviyeden kesilerek uzaklaştırılır; modern makineler yumruya en az zarar veren minimal baş kesimi ilkesiyle çalışır. Ardından sökücü organ (disk, çatal, merdane ya da titreşimli çene) toprak altına ayarlanan derinlikte girerek pancarı kırmadan yukarı kaldırır. Kaldırılan pancar, elek ve merdane gruplarından geçerken üzerindeki toprak silkelenir ve temizlenir; temiz ürün depoya alınır ya da sıraya bindirilir. Kullanımda makine hasat öncesi hız, derinlik ve baş kesme yüksekliği tarlaya göre ayarlanır; sıra takibi doğru yapılmalı ve ilerleme hızı toprak koşuluna göre seçilmelidir. Traktörle çekilen tiplerde kuyruk mili devri üretici önerisine uygun tutulur. Çok nemli ya da donmuş toprakta söküm kalitesi düşebileceğinden uygun hasat zamanı beklenmelidir.
Her hasat gününün sonunda makine üzerindeki toprak, yaprak ve bitki artıkları temizlenmelidir; birikinti tıkanmaya ve dengesiz çalışmaya yol açar. Baş kesme bıçakları düzenli bilenmeli ya da körelenler değiştirilmeli, körelmiş bıçak yumruyu ezerek fireyi artırır. Sökücü organlar, elek ve merdane yatakları, zincir ve dişliler gresörlük noktalarından üretici talimatına göre yağlanmalıdır. Kayış, zincir gerginlikleri ve cıvata bağlantıları sezon başında ve periyodik olarak kontrol edilmelidir. Hidrolik hortum ve bağlantılarda kaçak, aşınma ve çatlak aranmalı; kuyruk mili koruyucusu daima takılı tutulmalıdır. Dikkat edilecek en önemli konu iş güvenliğidir: dönen ve titreşen organlar çalışırken makineye yaklaşılmamalı, ayar ve temizlik için motor ve kuyruk mili mutlaka durdurulmalıdır. Sezon sonunda makine temizlenip kuru ve korunaklı yerde saklanmalı, aşınan parçalar bir sonraki sezon öncesi yenilenmelidir.
Her iki tip de bulunur. Yaygın modeller traktörün kuyruk milinden güç alan asılır veya çekilir tiptedir; büyük işletmeler için ise kendi motoru olan kendi yürür makineler vardır. Küçük ve orta ölçekli tarlalarda traktörle çalışan tekli veya çok sıralı tipler daha ekonomik bir çözümdür.
Kombine tip söküm makineleri yaprak ve baş kesimini sökme ile aynı geçişte yapar. Kademeli hasat yönteminde ise baş kesme ayrı bir makineyle önceden yapılabilir. Modern makineler yumruya en az zarar veren minimal baş kesimi ilkesiyle çalışır.
Ağır, taşlı ve çamurlu topraklarda tıkanma ve fire riski artar. Bu koşullarda kranklı titreşimli çeneye ya da güçlü sökücü organa sahip tipler daha başarılıdır çünkü sarsıntılı hareket toprağı gevşetir. Ayrıca çok nemli veya donmuş toprakta hasadı beklemek söküm kalitesini artırır.
Günlük kapasite makinenin sıra sayısına, gücüne, toprak durumuna ve ilerleme hızına göre önemli ölçüde değişir. Kaynaklara göre yaklaşık olarak tek sıralı makineler günde birkaç dekar ile onlarca dekar arasında alan kaldırabilir; çok sıralı ve kendi yürür makineler bu kapasiteyi belirgin biçimde artırır. Kesin değer için üretici verisi esas alınmalıdır.
Fireyi azaltmak için sökme derinliği ve baş kesme yüksekliği tarlaya göre doğru ayarlanmalı, bıçaklar keskin tutulmalı ve ilerleme hızı toprak koşuluna uygun seçilmelidir. Körelmiş bıçak ve yanlış derinlik yumruyu ezer veya toprakta bırakır. Uygun hasat zamanının seçilmesi de kayıpları düşürür.
Kaynak: Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Şeker Enstitüsü (Tarımsal Mekanizasyon Projeleri).
Harman üzerinde güncel pancar söküm makinesi ilanlarını inceleyin ya da kendi ekipmanınızı ücretsiz ilan verin.
Satılık Pancar Söküm Makinesi Pancar Söküm Makinesi Fiyatları Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
