Menü
Güvercin yetiştiriciliği, Türkiye'de hem köklü bir kültürel geleneğe hem de giderek büyüyen ekonomik bir uğraşa dönüşmüş, kanatlı hayvancılığın özel bir koludur. Anadolu'da güvercin beslemek yüzyıllara dayanır; Kapadokya yöresinde kayalara oyulan tarihi güvercinlikler, bu geleneğin en somut izlerinden biridir. Günümüzde yetiştiricilik üç ana amaca yönelir: süs ve hobi güvercinciliği, posta ve yarış güvercinciliği ile et amaçlı (etçi) güvercin üretimi. Bu amaçların her biri farklı ırk, barınak ve bakım yaklaşımı gerektirir. Türkiye'de Şebap, Kelebek, Taklacı, Posta ve etçi melez hatlar gibi çok sayıda ırk yetiştirilmektedir. Güvercin, küçük alanlarda dahi barındırılabilmesi, düşük yem maliyeti ve kısa üreme döngüsü sayesinde özellikle aile işletmeleri ve hobi amaçlı yetiştiriciler için elverişlidir. Evin bir bölümü, bahçe köşesi, tavan arası, dam ya da teras gibi pek çok ortamda uygun bir barınak kurulabilir. Çiftler eşine bağlı kalan ve yavru bakımını birlikte üstlenen hayvanlardır; hem erkek hem dişi kuluçkaya nöbetleşe yatar ve yavruyu kursak sütüyle besler. Başarılı bir yetiştiricilik için temiz su, dengeli tane yem, iyi havalandırılan kuru bir barınak ve düzenli temizlik şarttır. Doğru koşullar sağlandığında güvercinler yıl içinde birkaç kez üreyerek sürünün hızla büyümesini sağlar. Bu rehber, Türkiye koşullarında güvercin yetiştirmeye başlayanlar için barınak, besleme, bakım, üreme ve verim konularında temel ve uygulanabilir bilgileri bir araya getirmektedir.
Güvercin barınağı (güvercinlik) kuru, iyi havalandırılan ve rutubetten uzak olmalıdır. Türkiye'nin kışları sert geçen iç ve doğu bölgelerinde barınak rüzgar almayan, soğuktan korunaklı bir konumda; sıcak bölgelerde ise gölgeli ve serin tutulacak biçimde planlanmalıdır. Barınak evin bir bölümünde, bahçede, tavan arasında, damda ya da terasta kurulabilir. İçeride her çift için ayrı yuvalık (göz) bulunmalıdır; yuvalıklar genellikle 4-5 katlı raflar halinde düzenlenir ve her bir göz için yaklaşık 35 x 35 x 35 cm ölçü uygundur. Tabanı kolay temizlenebilen, su geçirmez bir zemin tercih edilmeli; gübre ve tüy birikiminin önüne geçmek için düzenli temizlik yapılmalıdır. Pencereler bol ışık ve hava akışı sağlamalı, ancak doğrudan cereyan ve yağmurdan korunmalıdır. Tünekler, su ve yem kapları ulaşılabilir konumda yerleştirilmeli; kaçışları ve yabani hayvan girişini engellemek için açıklıklar tel ile kapatılmalıdır. Uçma ve havalanma için kafesli bir çıkış alanı (uçuş kafesi) hayvanların sağlığı ve kas gelişimi açısından faydalıdır. Aşırı kalabalık, hastalık ve parazit riskini artırdığından barınak büyüklüğü sürü mevcuduna göre planlanmalıdır.
Güvercinler temelde tane yemlerle beslenen hayvanlardır. Dengeli bir rasyon buğday, arpa, mısır, yulaf, mercimek, bezelye, fiğ ve darı gibi tahıl ve baklagil tanelerinin karışımından oluşur. Türkiye'de yetiştiriciler çoğunlukla yöresel olarak bulabildikleri tahılları harmanlayarak yem hazırlar. Yem, günde genellikle iki öğün halinde (sabah ve akşam) verilir. Kış aylarında enerji ihtiyacı arttığından mısır, buğday gibi enerjisi yüksek taneler ile keten ve ayçiçeği gibi yağlı tohumların oranı artırılabilir. Üreme ve yavru büyütme döneminde protein ihtiyacını karşılamak için baklagil oranı yükseltilir. Sindirimi kolaylaştırmak ve kabuk oluşumunu desteklemek için grit (ince çakıl, kireç taşı, deniz kabuğu kırığı) ve mineral karışımları ayrı bir kapta sürekli erişilebilir tutulmalıdır. Her gün taze ve temiz içme suyu verilmeli, su kapları düzenli yıkanmalıdır. Ayrıca tüy sağlığı ve temizlik için en az haftada bir kez banyo suyu sağlanması önerilir. Küflü, ıslanmış veya bozulmuş yem kesinlikle verilmemeli; yem depoları kuru ve serin tutulmalıdır. Ani yem değişikliklerinden kaçınılmalı, yeni yemler kademeli olarak alıştırılmalıdır.
Güvercin bakımının temeli düzenli temizlik ve gözlemdir. Barınak tabanı, yuvalıklar, tünekler ile yem ve su kapları sık aralıklarla temizlenmeli; gübre birikimi zararlı bakteri ve parazitlerin çoğalmasına zemin hazırladığından düzenli olarak uzaklaştırılmalıdır. Su kapları her gün yıkanıp tazelenmelidir. Bit, kene ve iç parazitler güvercinlerde yaygın sorunlardır; bu nedenle barınak kuru tutulmalı ve hayvanların banyo yapabilmesi sağlanmalıdır. Sürü her gün gözlemlenmeli; tüyleri kabaran, iştahsız, gözleri sulanan, burun akıntısı olan, ishalli ya da köşeye çekilen hayvanlar diğerlerinden ayrı bir yere alınmalıdır. Hastalık belirtisi gösteren güvercinler için zaman kaybetmeden bir veteriner hekime başvurulmalı; bilinçsiz ilaç ve antibiyotik kullanımından kaçınılmalıdır. Bu rehber tanı, ilaç veya doz önerisi içermez; tedavi süreci mutlaka veteriner hekim tarafından yönetilmelidir. Yeni alınan hayvanlar sürüye katılmadan önce bir süre ayrı tutularak (karantina) gözlemlenmeli, hastalık taşıma riski azaltılmalıdır. Aşırı kalabalıktan kaçınmak, dengeli beslemek, ani sıcaklık değişimlerinden ve cereyandan korumak hastalıklara karşı en etkili korunma yoludur. Türkiye'de kanatlı hastalıkları ve gerekli aşı uygulamaları konusunda il ve ilçe tarım müdürlükleri ile veteriner hekimlerden bilgi alınması önerilir.
Güvercinler eşine bağlı kalan ve üreme döngüsünü çift olarak sürdüren hayvanlardır. Türkiye koşullarında üreme sezonu genellikle ilkbahar ile yaz arasında, yaklaşık şubat ve ağustos ayları arasında yoğunlaşır; uygun barınak ve besleme koşullarında bu süre uzayabilir. Dişi her seferinde genellikle iki yumurta bırakır ve bir sezon içinde ortalama dört kez kuluçkaya yatabilir. Kuluçka süresi yaklaşık 15 ila 20 gün arasındadır. Bu dönemde hem erkek hem dişi güvercin nöbetleşe yumurta üzerine yatarak kuluçkayı paylaşır. Yavrular yumurtadan çıktıktan sonra ilk günlerde anne ve baba tarafından kursakta üretilen besleyici bir salgı, yani kursak sütü ile beslenir; ilerleyen günlerde yumuşatılmış tane yeme geçilir. Yavru güvercinler birkaç hafta içinde tüylenir ve uçacak olgunluğa ulaşır. Üreme veriminin yüksek olması için çiftlerin her birine ayrı yuvalık sağlanmalı, yuvalıklara saman veya ince dal gibi yuva malzemesi konulmalıdır. Üreme döneminde protein ve mineral bakımından zengin besleme, grit ve kalsiyum kaynağının erişilebilir tutulması yumurta kalitesini ve yavru gelişimini destekler. Çok genç ya da çok yaşlı hayvanlardan damızlık olarak kaçınılması, sağlıklı ve verimli bir sürü için önemlidir.
Güvercin yetiştiriciliğinde verim, yetiştirme amacına göre değişir. Hobi ve süs güvercinciliğinde temel kazanç ırk güzelliği, uçuş yeteneği ve damızlık satışıyken; posta ve yarış güvercinciliğinde değer, hayvanın yön bulma ve uzun mesafe uçuş performansıyla ölçülür. Et amaçlı (etçi) güvercin yetiştiriciliğinde ise asıl ürün, henüz uçma olgunluğuna ulaşmamış genç yavruların (jambonlu yavru) etidir. Güvercin yılda birkaç kez kuluçkaya yattığından, iyi yönetilen bir çift sezon boyunca düzenli yavru vererek sürünün hızla büyümesini sağlar. Bu hızlı üreme döngüsü, küçük alanlarda dahi göreceli olarak yüksek bir üretim potansiyeli sunar. Verimi belirleyen başlıca etkenler şunlardır: damızlık kalitesi, dengeli ve sürekli besleme, temiz ve havadar barınak, hastalıklardan korunma ve düzenli bakım. Türkiye'de güvercin eti niş bir pazara hitap etmekle birlikte, hobi ve damızlık güvercin alım satımı, dernekler ve ihale platformları aracılığıyla canlı bir ticari hareketliliğe sahiptir. Yetiştiricinin gerçekçi kayıt tutması, üreme ve ölüm oranlarını izlemesi, verimli çiftleri seçerek sürüyü ıslah etmesi uzun vadede kârlılığı artırır. Yatırıma başlamadan önce yerel pazar koşullarının ve talep durumunun araştırılması önerilir.
Güvercin barınağı (güvercinlik) kuru, iyi havalandırılan ve rutubetten uzak olmalıdır. Türkiye'nin kışları sert geçen iç ve doğu bölgelerinde barınak rüzgar almayan, soğuktan korunaklı bir konumda; sıcak bölgelerde ise gölgeli ve serin tutulacak biçimde planlanmalıdır. Barınak evin bir bölümünde, bahçede, tavan arasında, damda ya da terasta kurulabilir. İçeride her çift için ayrı yuvalık (göz) bulunmalıdır; yuvalıklar genellikle 4-5 katlı raflar halinde düzenlenir ve her bir göz için yaklaşık 35 x 35 x 35 cm ölçü uygundur. Tabanı kolay temizlenebilen, su geçirmez bir zemin tercih edilmeli; gübre ve tüy birikiminin önüne geçmek için düzenli temizlik yapılmalıdır. Pencereler bol ışık ve hava akışı sağlamalı, ancak doğrudan cereyan ve yağmurdan korunmalıdır. Tünekler, su ve yem kapları ulaşılabilir konumda yerleştirilmeli; kaçışları ve yabani hayvan girişini engellemek için açıklıklar tel ile kapatılmalıdır. Uçma ve havalanma için kafesli bir çıkış alanı (uçuş kafesi) hayvanların sağlığı ve kas gelişimi açısından faydalıdır. Aşırı kalabalık, hastalık ve parazit riskini artırdığından barınak büyüklüğü sürü mevcuduna göre planlanmalıdır.
Güvercinler temelde tane yemlerle beslenen hayvanlardır. Dengeli bir rasyon buğday, arpa, mısır, yulaf, mercimek, bezelye, fiğ ve darı gibi tahıl ve baklagil tanelerinin karışımından oluşur. Türkiye'de yetiştiriciler çoğunlukla yöresel olarak bulabildikleri tahılları harmanlayarak yem hazırlar. Yem, günde genellikle iki öğün halinde (sabah ve akşam) verilir. Kış aylarında enerji ihtiyacı arttığından mısır, buğday gibi enerjisi yüksek taneler ile keten ve ayçiçeği gibi yağlı tohumların oranı artırılabilir. Üreme ve yavru büyütme döneminde protein ihtiyacını karşılamak için baklagil oranı yükseltilir. Sindirimi kolaylaştırmak ve kabuk oluşumunu desteklemek için grit (ince çakıl, kireç taşı, deniz kabuğu kırığı) ve mineral karışımları ayrı bir kapta sürekli erişilebilir tutulmalıdır. Her gün taze ve temiz içme suyu verilmeli, su kapları düzenli yıkanmalıdır. Ayrıca tüy sağlığı ve temizlik için en az haftada bir kez banyo suyu sağlanması önerilir. Küflü, ıslanmış veya bozulmuş yem kesinlikle verilmemeli; yem depoları kuru ve serin tutulmalıdır. Ani yem değişikliklerinden kaçınılmalı, yeni yemler kademeli olarak alıştırılmalıdır.
Güvercin bakımının temeli düzenli temizlik ve gözlemdir. Barınak tabanı, yuvalıklar, tünekler ile yem ve su kapları sık aralıklarla temizlenmeli; gübre birikimi zararlı bakteri ve parazitlerin çoğalmasına zemin hazırladığından düzenli olarak uzaklaştırılmalıdır. Su kapları her gün yıkanıp tazelenmelidir. Bit, kene ve iç parazitler güvercinlerde yaygın sorunlardır; bu nedenle barınak kuru tutulmalı ve hayvanların banyo yapabilmesi sağlanmalıdır. Sürü her gün gözlemlenmeli; tüyleri kabaran, iştahsız, gözleri sulanan, burun akıntısı olan, ishalli ya da köşeye çekilen hayvanlar diğerlerinden ayrı bir yere alınmalıdır. Hastalık belirtisi gösteren güvercinler için zaman kaybetmeden bir veteriner hekime başvurulmalı; bilinçsiz ilaç ve antibiyotik kullanımından kaçınılmalıdır. Bu rehber tanı, ilaç veya doz önerisi içermez; tedavi süreci mutlaka veteriner hekim tarafından yönetilmelidir. Yeni alınan hayvanlar sürüye katılmadan önce bir süre ayrı tutularak (karantina) gözlemlenmeli, hastalık taşıma riski azaltılmalıdır. Aşırı kalabalıktan kaçınmak, dengeli beslemek, ani sıcaklık değişimlerinden ve cereyandan korumak hastalıklara karşı en etkili korunma yoludur. Türkiye'de kanatlı hastalıkları ve gerekli aşı uygulamaları konusunda il ve ilçe tarım müdürlükleri ile veteriner hekimlerden bilgi alınması önerilir.
Güvercinler eşine bağlı kalan ve üreme döngüsünü çift olarak sürdüren hayvanlardır. Türkiye koşullarında üreme sezonu genellikle ilkbahar ile yaz arasında, yaklaşık şubat ve ağustos ayları arasında yoğunlaşır; uygun barınak ve besleme koşullarında bu süre uzayabilir. Dişi her seferinde genellikle iki yumurta bırakır ve bir sezon içinde ortalama dört kez kuluçkaya yatabilir. Kuluçka süresi yaklaşık 15 ila 20 gün arasındadır. Bu dönemde hem erkek hem dişi güvercin nöbetleşe yumurta üzerine yatarak kuluçkayı paylaşır. Yavrular yumurtadan çıktıktan sonra ilk günlerde anne ve baba tarafından kursakta üretilen besleyici bir salgı, yani kursak sütü ile beslenir; ilerleyen günlerde yumuşatılmış tane yeme geçilir. Yavru güvercinler birkaç hafta içinde tüylenir ve uçacak olgunluğa ulaşır. Üreme veriminin yüksek olması için çiftlerin her birine ayrı yuvalık sağlanmalı, yuvalıklara saman veya ince dal gibi yuva malzemesi konulmalıdır. Üreme döneminde protein ve mineral bakımından zengin besleme, grit ve kalsiyum kaynağının erişilebilir tutulması yumurta kalitesini ve yavru gelişimini destekler. Çok genç ya da çok yaşlı hayvanlardan damızlık olarak kaçınılması, sağlıklı ve verimli bir sürü için önemlidir.
Sponsorlu
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
